මහාචාර්ය දේවක වීරකෝන්
ජ්යෙෂ්ඨ මහාචාර්ය, සත්ත්ව විද්යා හා පරිසර විද්යා අධ්යන අංශය, කොළඹ විශ්වවිද්යාලය
ශ්රී ලංකාවේ ඔයිල්පාම් හෙවත් කටුපොල් වගාව පිළිබඳ විවාදය දිගු කලක සිට පරිසර හා ජෛව විවිධත්වය වටා ගොඩනැඟී තිබේ. ඔයිල්පාම් වගාව ජෛව විවිධත්වයට දැඩි තර්ජනයක් වන බවට පවතින මතය ප්රබලය. එහෙත්, පවතින විද්යාත්මක සාක්ෂි සමීපව විමසා බැලීමේදී, මෙම ගැටලුව පොදුවේ ඉදිරිපත් කරන තරම් සරල නොවන බව පැහැදිලි වේ.
ශ්රී ලංකාවේ ඔයිල්පාම් වගා භූමි ප්රමාණය සාපේක්ෂව සීමිතය. එය ආසන්න වශයෙන් හෙක්ටයාර 11,000 ක් පමණ වන අතර, එහි බොහෝ ව්යාප්තිය සිදුවී ඇත්තේ වනාන්තර ඉවත් කර නොව, පැරණි රබර් වගා භූමි තෙල්පාම් වගාවට පරිවර්තනය කිරීම හරහාය. මෙම කරුණ ඉතා වැදගත්ය. මන්ද, ඉන්දුනීසියාව, මැලේසියාව වැනි ප්රධාන ඔයිල්පාම් නිෂ්පාදන රටවල මෙන් වනාන්තර විනාශය හරහා වගා ව්යාප්තිය සිදු වූ සන්දර්භයක් ශ්රී ලංකාවේ දක්නට නොලැබෙන බැවිනි.
ශ්රී ලංකාවේ ජෛව විවිධත්වය පිළිබඳ කතාව ඔයිල්පාම් වගාවෙන් පමණක් ආරම්භ නොවේ. පුරාණ වාරි සංස්කෘතියේ සිට යටත් විජිත වතු වගා ව්යාප්තිය දක්වා, වනාන්තර විශාල ප්රමාණයක් කෘෂිකාර්මික භූමි බවට පරිවර්තනය වී ඇත. අද තේ, රබර් සහ පොල් වගා එකතුව හෙක්ටයාර ලක්ෂ 8 කට ආසන්න භූමි ප්රමාණයක් ආවරණය කරයි. ඒ සියල්ලද මුල් වනාන්තර පරිසරවලින් උපුටා ගන්නා ලද භූමි වේ.
එබැවින් මෙහිදී නැගිය යුතු මූලික ප්රශ්නය වන්නේ, ඔයිල්පාම් වගාව ජෛව විවිධත්ව හානියට අනන්ය වශයෙන් වගකිව යුතුද, නැතහොත් එය ශ්රී ලංකාවේ දීර්ඝ කාලීන භූමි භාවිත වෙනස්කම්වල පුළුල් සන්දර්භයෙන් වෙන්කර විනිශ්චය කරන්නේද යන්නයි.
වනාන්තර පද්ධති සෑම වතු වගා පද්ධතියකටම වඩා ඉහළ ජෛව විවිධත්වයක් දරන බව විද්යාත්මකව පැහැදිලි කරුණකි. වනාන්තරවල ඇති බහු ස්ථර ව්යුහය, ස්වභාවික ආහාර දාම සහ විවිධ වාසස්ථාන නිසා එහි විශේෂ සංඛ්යාව වැඩිය. එහෙත් තේ, රබර්, පොල් හෝ ඔයිල්පාම් වගා යනු සියල්ලම සරලකරණය වූ කෘෂිකාර්මික පරිසර පද්ධති වේ. එබැවින්, ස්වභාවික වනාන්තර හා සසඳන විට, ඒ සියල්ලම ජෛව විවිධත්වයෙන් අඩුය.
ශ්රී ලංකාවේ සිදුකර ඇති සීමිත සසඳන අධ්යයන අනුව, ඔයිල්පාම්, රබර් සහ තේ වගාවන් අතර ජෛව විවිධත්ව වෙනස්කම් බොහෝ විට පොදුවේ සිතන තරම් විශාල නොවන බව පෙනේ. මෙම වගා පද්ධතිවල බහුලව හමුවන්නේ සාමාන්ය විශේෂ වන අතර, දුර්ලභ හෝ ආවේණික විශේෂ සංඛ්යාව සීමිතය. එබැවින් දැනටමත් කළමනාකරණය කරන ලද වතු භූමියක් එක් වගාවකින් තවත් වගාවකට පරිවර්තනය කිරීම, ස්වභාවික වනාන්තරයක් ඉවත් කිරීම හා සමාන පාරිසරික බලපෑමක් ඇති නොකරයි.
ඔයිල්පාම් වගාවේ පාරිසරික බලපෑම සම්පූර්ණයෙන්ම ප්රතික්ෂේප කළ නොහැක. නමුත් දත්ත පෙන්වන්නේ එය සෑම විටම අනෙකුත් වතු වගා වලට වඩා දැඩි හානිකර වගාවක් ලෙස හඳුනාගත නොහැකි බවය. සමහර අධ්යයනවලදී කොළ අපද්රව්ය ආශ්රිත කුඩා සත්ත්ව ප්රජාවන් ඔයිල්පාම් වගාවන්හි තේ වගාවන්ට වඩා වැඩි ඝනත්වයකින් දක්නට ලැබී ඇත. තවද, කටුපොල් ගසෙහි විශේෂ ව්යුහය නිසා කඳ හා කොළ අතර ජීවීන්ට වාසස්ථාන සෑදෙන “suspended soils” වැනි පරිසර කොටස් ද බිහි වේ.
මෙම කරුණු ඔයිල්පාම් වගාව ස්වභාවයෙන්ම පරිසරයට වඩාත්ම හානිකරය යන සරල මතය අභියෝගයට ලක් කරයි.
මෙහිදී වඩාත් වැදගත් සාධකය වන්නේ වගාව කුමක්ද යන්න පමණක් නොව, එය කළමනාකරණය කරන්නේ කෙසේද යන්නයි. අධික රසායන භාවිතය, යටිතුරු ශාක ඉවත් කිරීම, ජල මාර්ග ආරක්ෂා නොකිරීම වැනි ක්රියාමාර්ග තේ, රබර්, පොල් හෝ කටුපොල් යන ඕනෑම වගාවක ජෛව විවිධත්වය අඩු කළ හැකිය. අනෙක් අතට, යටිතුරු ශාක ආරක්ෂා කිරීම, ජල මාර්ග වටා ආරක්ෂිත පටි තබාගැනීම, රසායන භාවිතය අවම කිරීම සහ වනාන්තර කොටස් සුරක්ෂිත කිරීම මඟින් වතු පරිසරවලද ජෛව විවිධත්වය වැඩිදියුණු කළ හැකිය.
එබැවින් ප්රතිපත්ති විවාදය “ඔයිල්පාම් හොඳද, නරකද” යන ද්විත්ව මතයකට සීමා විය යුතු නැත. අවශ්ය වන්නේ භූමි කළමනාකරණය, පරිසර ආරක්ෂාව සහ ආර්ථික වටිනාකම සමතුලිත කරන විද්යාත්මක ප්රවේශයකි.
පාම්ඔයිල් වගාව තහනම් කිරීමේ තීරණය පරිසර ආරක්ෂාව පිළිබඳ සැලකිලි මත ගොඩනැඟී තිබුණද, එය ශ්රී ලංකා සන්දර්භයට ගැළපෙන ප්රමාණවත් දේශීය සාක්ෂි මත පදනම් වූවක්ද යන්න නැවත විමසා බැලිය යුතුය. සියලු වතු වගා වනාන්තරවලට වඩා ජෛව විවිධත්වයෙන් අඩුය. එහෙත් වතු වගා අතර වෙනස්කම් සාපේක්ෂව සීමිතය. තීරණාත්මක සාධකය වන්නේ කළමනාකරණයයි.
අවසානයේදී ප්රශ්නය ඔයිල්පාම් පිළිබඳ එකක් පමණක් නොවේ. එය ශ්රී ලංකාව සිය කෘෂිකාර්මික භූ දර්ශන පරිසරයට හා ආර්ථිකයට යන දෙකටම ගැළපෙන ලෙස කළමනාකරණය කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ ප්රශ්නයකි. විද්යාව, ප්රායෝගික කළමනාකරණය සහ ප්රතිපත්ති එකට ගැළපෙන තැනකින් පමණක්, දිගුකාලීන විසඳුමක් සොයාගත හැකිය.